Çocukluk döneminde öz denetim nasıl desteklenebilir?

 

Psikolog Dilek Memnun, öz denetimin önemini ve çocukluk döneminde nasıl desteklenebileceğini tüm ayrıntılarıyla sizler için anlattı.

 

Denetim kelimesinin anlamı kontroldür. Denetim bir şeyin kurallara ve talimatlara uygun bir biçimde yapılıp yapılmadığını kontrol etmeye denmektedir. Öz denetim ise bireyin toplum içindeki davranışlarını kontrol etmesi anlamına gelmektedir. Bireyin toplum tarafından kabul görmesi için otokontrol becerisine sahip olması gerekmektedir. Yani bireyin sosyal çevresi tarafından kabul görmesi, ideallerini gerçekleştirebilmesi için duygularını ve düşüncelerini sınırlamasına öz denetim denmektedir.

 

Olumlu ve olumsuz duyguları yansıtırken aşırıya kaçmamak öz denetimdir

 

Sadece kıskançlık veya öfke gibi negatif duygularda yaşanan bir sınırlamadan ziyade bireyin olumlu duygularını yansıtırken de aşırıya kaçmamak için kendisini kontrol etmesi de öz denetimdir. Öz denetimin amacı her türlü aşırılıktan kaçınmak ve topluma uyum sağlamak biçiminde değerlendirilebilir. Kelime anlamı olarak daha mühim bir amaca erişebilmek için bireyin tepkilerini, davranışlarını ya da başka bir hedefe yönelme eğilimini denetleyip sınırlaması ve kendi kendini denetlemesidir.

Öz denetim neden bu kadar önemli?

 

Birey ancak öz denetim sağlayabildiği takdirde toplum tarafından kabul görür hem sosyal hem de iş yaşamında istediklerini bu şekilde gerçekleştirebilir. Eğer öz denetimini sağlayamaz yani duygu ve tepkilerini kontrol altında tutmakta güçlük çeker ise toplumdan dışlanma ihtimalleri de bir o kadar yükselebilir. Toplum tarafından dışlanma bireylerin bulundukları çevreye göre değişkenlik gösterebilir. Duygu kontrolü olmayan bireyler arkadaş çevresinden uzaklaşabilir, mahalle baskısına maruz kalabilir ve işten çıkarılabilirler. Örneğin bireyin söz ya da davranış karşısında çok sinirlenmesine rağmen öfkesini kontrol edebilmesi ve etrafında bulunan insanlara yansıtmaması bir öz denetim göstergesi denilebilir.

 

Öz denetimin özellikle sağlık ve esenlik için önemli bir etkendir

 

İstenmedik davranışları göstermekten kaçınmak, istendik davranışları artırmak, kişinin uzun ölçüde amaçlarına ulaşabilmesi için gösterdiği tepkilerini değiştirmesi, ayarlayabilmesi ve kişinin kendisini denetim altında tutabilme yeterliliği biçiminde tanımlanmaktadır. Öz denetimin özellikle sağlık ve esenlik için önemli bir etken olduğu çalışmalar sonucunda görülmüştür. Özellikle sağlıklı beslenme, kilo verme spor yapma, işleri ertelememe, kötü alışkanlıkları bırakma ve para biriktirme gibi mevzular öz denetimin gerekli olduğu alanlardandır. Halk arasında öz disiplin, kararlılık, dayanıklılık, irade gibi deyişlerde kullanılmaktadır.