Denetim kelimesinin anlamı kontroldür. Denetim bir şeyin
kurallara ve talimatlara uygun bir biçimde yapılıp yapılmadığını kontrol etmeye
denmektedir. Öz denetim ise bireyin toplum içindeki davranışlarını kontrol
etmesi anlamına gelmektedir. Bireyin toplum tarafından kabul görmesi için
otokontrol becerisine sahip olması gerekmektedir. Yani bireyin sosyal çevresi
tarafından kabul görmesi, ideallerini gerçekleştirebilmesi için duygularını ve
düşüncelerini sınırlamasına öz denetim denmektedir.
Olumlu ve olumsuz duyguları yansıtırken aşırıya kaçmamak öz
denetimdir
Sadece kıskançlık veya öfke gibi negatif duygularda yaşanan
bir sınırlamadan ziyade bireyin olumlu duygularını yansıtırken de aşırıya
kaçmamak için kendisini kontrol etmesi de öz denetimdir. Öz denetimin amacı her
türlü aşırılıktan kaçınmak ve topluma uyum sağlamak biçiminde
değerlendirilebilir. Kelime anlamı olarak daha mühim bir amaca erişebilmek için
bireyin tepkilerini, davranışlarını ya da başka bir hedefe yönelme eğilimini
denetleyip sınırlaması ve kendi kendini denetlemesidir.
Öz denetim neden bu kadar önemli?
Birey ancak öz denetim sağlayabildiği takdirde toplum
tarafından kabul görür hem sosyal hem de iş yaşamında istediklerini bu şekilde
gerçekleştirebilir. Eğer öz denetimini sağlayamaz yani duygu ve tepkilerini
kontrol altında tutmakta güçlük çeker ise toplumdan dışlanma ihtimalleri de bir
o kadar yükselebilir. Toplum tarafından dışlanma bireylerin bulundukları
çevreye göre değişkenlik gösterebilir. Duygu kontrolü olmayan bireyler arkadaş
çevresinden uzaklaşabilir, mahalle baskısına maruz kalabilir ve işten
çıkarılabilirler. Örneğin bireyin söz ya da davranış karşısında çok sinirlenmesine
rağmen öfkesini kontrol edebilmesi ve etrafında bulunan insanlara yansıtmaması
bir öz denetim göstergesi denilebilir.
Öz denetimin özellikle sağlık ve esenlik için önemli bir
etkendir
İstenmedik davranışları göstermekten kaçınmak, istendik
davranışları artırmak, kişinin uzun ölçüde amaçlarına ulaşabilmesi için
gösterdiği tepkilerini değiştirmesi, ayarlayabilmesi ve kişinin kendisini
denetim altında tutabilme yeterliliği biçiminde tanımlanmaktadır. Öz denetimin
özellikle sağlık ve esenlik için önemli bir etken olduğu çalışmalar sonucunda
görülmüştür. Özellikle sağlıklı beslenme, kilo verme spor yapma, işleri
ertelememe, kötü alışkanlıkları bırakma ve para biriktirme gibi mevzular öz
denetimin gerekli olduğu alanlardandır. Halk arasında öz disiplin, kararlılık,
dayanıklılık, irade gibi deyişlerde kullanılmaktadır.
